Меню

Яшь киленгэ су юлы курсэту сценарий

Сабыем

5-7 яшьлек балалар өчен әдәби-музыкаль кичә

Максат: Балаларда халкыбызның йолаларына кече яшьтән үк кызыксыну уяту.

Бурычлар:

халык уеннары аша балаларны үз халкының мәдәнияте, йолалары турындагы белемнәрен камилләштерү;

– сөйләм телен үстерергә булышлык итү;

– халык авыз иҗаты әсәрләренә кызыксыну уяту,

-балаларның хәтерләрен үстерү;

-туган телебезгә, халкыбызның йола бәйрәмнәренә хөрмәт хисләре тәрбияләү.

Зал бизәлеше: су буе күренеше, анда агачлар, куаклар, суда кулдан эшләнгән каз-үрдәкләр, балыклар, болында чәчәкләр, табигать күренеше.

Алып баручы: Су буе… Балачакның күпме истәлекләрен саклый ул! Язын ташу карарга җыелулар, җәйләрен чыр-чу килеп су коенулар. Хәер, бала-чаганың гына түгел, өлкәннәрнең дә күпме вакыты су буенда үтә иде: көмеш сулы чиста елгаларда ак керләр чайкарга, ком белән самавыр агартырга әби­ләр су буена бара торган иделәр. Каз һәм үрдәк бәпкәләре саклый-саклый нинди генә уеннар уйнамый идек. Әле хәзер дә балачактагы кебек яр өстендә чирәмдә тәгәрәп уйныйсы, бөдрә-хәтфә үләннәр өстендә яланаяк йөгерәсе килә.

Безнең авылның да Алма бакчасы дип аталган уенлык бакчасы булган. Яшьләр анда кичен җыелып күңел ачканнар, төрле уеннар уйнаганнар. Әйдәгез, без дә Алма бакчасына таллык буена барыйк.

Магнитофон язмасында З.Шәрифуллина башкаруында «Су буенда учак яна» җыры ишетелә.

– Әйе, бу җыр да күңелләрнең иң нечкә кылларына кагылышлы итеп иҗат ителгән.

Сәхнәгә 3 малай чыга. Өчесенең дә кулларында кармак, кечкенә чиләкләр.

1 малай: Алмаз, син суалчаннар күп җыйдыңмы?

2 малай: Әйе, бакча артында чирәмлектә күп алар. Карагыз әле, малайлар, җитәрлек булды. Балык кына чиртсен.

3 малай: Эләгер, Аллаһ боерса, әнә безнең күрше малае шундый зу-ур алабуга балыклары тотып кайткан.

1 малай: Ай-яй, эссе малайлар. Әйдәгез, менә бу куак янына басмага утырабыз. (Кармакларын суга салалар).

Яр буенда ялтырап ят», – дип балык тота башлыйлар.

Шулвакыт 2 кыз сөйләшә-сөйләшә керәләр. Кулларында күлмәк.

1кыз: Менә сиңа мә! Кара инде бу Камилне – һич судан чыгарып булмый, чирләр әле.

2 кыз: Әйдә кызык итәбез, «каз боты» кимертәбез. (Күлмәккә төен ясап, куакка эләләр).

4малай: (колагын кулы белән каплаган, титаклый-титаклый кабатлый)

—Малайлар, икенче юлы үзегезгә дә каз боты кимерттерәм, карагыз аны. (Сәхнәгә чиләкләр күтәреп, 5-6 кыз, аларга ияреп берничә малай керәләр).

3 малай: Динә, бу суны чишмәдән алдыңмы? Кая, бирче, эчим әле. (Чиләктән су эчә). Ай-яй малайлар, бу Акый чишмәсенең суы тәмле дә соң. Кызлар, малайлар, әйдәгез, бер җырлап алыйк әле.

Ак алъяпкыч билләрдә,

Сандугачлар да сайрамый

Сез булмаган җирләрдә.

Үзләренең коесы бар,

Безгә килеп су ала.

Чиләген тутырып ала да,

Ямьле Ашыт буйлары.

Агачларда кошлар сайрый,

3 кыз : Кызлар, малайлар, әйдәгез, Алма бакчасын шаулатып, “Парлашып калу” уенын уйнап алыйк.

“Парлашып калу” уены

Балалар түгәрәкк басып җырлап йөриләр.

Тургайлар парлы була.

Кем уенда парсыз кала

Шундук җәзасын ала.

Җыр бетүгә, бию көе башлана. Балалар бииләр. Бию көе туктагач, тиз генә парлашып басалар (балалар саны так булырга тиеш). Так калган балага җәза бирелә.

1 бала тизәйткеч әйтә:

Мич башында биш мәче

Биш мәченең биш башы.

Биш мәченең биш башына

Ишелмәсен мич ташы.

2 бала үртәвеч әйтә:

— Пәрәмәч, – дип әйт әле.

— Ике күзең тәгәрмәч.

— Борын астыңны сөрт.

—Малайлар.-дип әйт әле

3 бала табышмак әйтә:

Эт түгел өрми, кеше түгел йөрми.

3 малай: Карагыз әле, мин сезгә бер кызык сөйлим, тыңлыйсызмы?

1кыз: Әйдәле, Ильшат сөйлә әле.

Ничек кайтып җитәргә?

Аптырадым бит тәмам.

— Эх, бар иде нәни чаклар,

Кесә тулы борчаклар,

Саламнан тәртә каерып,

Кырмыска җиккән чаклар…

4 кыз: Бигрәк күңелле монда. Әйдәгез, тагын уйнап-җырлап алыйк.

“Шома бас” җырлы-биюле уен.

Биесеннәр яшь кызлар.

Безнең кызлар нурлы йөзле

Әйтерсең лә йолдызлар.

Ничек шома басабыз.

(Кушымтага балалар кара-каршы килеп парлап бииләр)

Әйдә, уйнат гармуныңны,

Баскан җирдә ут чыгара

Бу балалар дисеннәр.

Ничек шома басабыз.

Читайте также:  Конкурс сценариев для рекламы

Челтерәп аккан чишмәгә

Суга дип килгән идек.

Тиз генә әйләнеп өйгә

Кайтырбыз, дигән идек.

7 кыз: Кызлар, малайлар «Назалы» уйнап алыйк әле, аннан кайтырбыз өйгә.

4 кыз: Мин санамыш әйтеп “Наза” ны сайлыйм.

Әлеш-мәлеш, мичтә бәлеш, казанда ит, аша да кит.

Наза дигән кыз баланың

Көн дә “Наза” уйнаганга,

Наза чыкмый күңелдән.

Наза матур кыз бала.

Наза тырыш, уңган бала

7 кыз: Кызлар, малайлар! Җырладык та, биедек тә, уйнадык та, әни өйдә су көтә, әйдәгез, кайтыйк инде. Чиләкләребезне алыйк та.

— Әйдәгез, киттек, кызлар, малайлар!

Әтнә муниципаль районы

Олы Әтнә ”КОЯШКАЙ” балалар бакчасы

муниципаль бюджет мәктәпкәчә белем бирү учреждениесенең

Источник

Татарский свадебный обряд «Су юлы» («Путь к роднику»)

Описание:

Вода – источник жизни, хозяйка-хранительница очага. Молодой невесте показывали путь к роднику (к источнику воды). Это сопровождалось обрядовыми песнями, шутками. Обряд проводился для того, чтобы день свадьбы был незабываемым.

Место бытования ОНН: Российская Федерация, Оренбургская область, Шарлыкский р-н, с. Новомусино.

ОНН зарегистрирован: ГБУК «ОМЦНТ», номер: ORN016

Полное название: Оренбургское областное государственное бюджетное учреждение культуры «Областной методический центр народного творчества».

Адрес: 460000 г. Оренбург, ул. Пролетарская, д.24.

Информация об ответственности относительно ОНН.

Лица, имеющие отношение к ОНН.

ФИО: Улумбекова Гульюзум Гайсовна.

Дата рождения — 27ноября 1949года.

Тип ответственности: Исследователь.

Место работы: Областной методический центр народного творчества.

Сведения об особенностях ОНН.

Этнокультурная принадлежность: татарская.

Ключевые слова: Свадебный обряд «Су юлы»; Оренбургская область, Шарлыкский р-н, с. Новомусино.

Техники исполнения ОНН:

Наименование: Исполнение свадебного обряда в сопровождении обрядовых песен.

Предметы, связанные с ОНН:

Костюм:

Наименование: наряд невесты: белый вышитый фартук, коромысло, украшенные ведра, вышитые белые носовые платочки.

Сведения об особенностях распространения и использования ОНН:

Средства выражения традиций:

Обрядовые действия, песни, пляски и другие элементы свадьбы жителей села Новомусино.

Описание свадебного обряда «Су юлы» («Путь к роднику»)

Наиболее распространенным видом свадьбы являлось бракосочетание по сватовству.

Первый период – предсвадебный (сватовство) – кыз сорату. Почетную миссию играл сват (яучы), эту роль выполняли старики или старушки, родственники или знакомые, люди, пользующиеся уважением. При согласии родителей невесты со стороны свата велись переговоры о выкупе и о порядке проведения свадьбы.

Если дело пойдет на лад, то сват должен получить знак согласия. Этим служили вышитое полотенце, белый вышитый платочек, для жениха пуховый шарф и вязаные пуховые перчатки. Второй период – бракосочетание (никах укыту). Это проводилось в доме невесты по мусульманскому обряду до свадьбы. Третий период — свадьба.

Жених со своими дружками увозил невесту на повозке, запряженной тройкой лошадей. Во время переезда невесты, дружки распевали специальные на этот случай песни «Килен каршылау».

Прежде чем зайти в дом мужа, невеста вставала на подушку, которую обычно клали ей под ноги. Порог дома невеста переступала правой ногой. Перед входом в дом жениха молодых угощают медом и маслом (бал-май). Это кушанье обязательно должен был отведать каждый из участников праздника. Этот обычай проводился с той целью, чтобы жизнь молодых была сладкой как мед и благополучной. После застолья на другой день молодой невесте показывали путь к воде (су юлы), к роднику или к колодцу. Она хранительница очага, а вода источник жизни. На другой день молодая хозяйка должна была и готовить и убирать. Дорогу ей показывали маленькие дети со стороны жениха. Она их должна была одаривать памятными подарками. Ими являлись вышитые белые платочки. У татар вышитые платочки это не только аккуратность, опрятность, но и символ любви, преданности.

Если молодая девушка подарила молодому человеку вышитый платочек, это говорит о том, что она призналась ему в любви.

Об этом очень хорошо написал М.Джалиль в стихотворении «Платочек».

Читайте также:  Как составить сценарий для презентации

Невесту до родника провожали песней, гармошкой. В песне поется о том, какая она красивая, трудолюбивая. В песне прославляется их брак.

Оборудование: белый вышитый фартук для невесты, коромысло и два

ведра, платочки. Этот обряд проводился везде, где жили татары. Особенно в деревнях. В селе Новомусино Шарлыкского р-на, Оренбургской области этот обряд проводится очень интересно и красочно. Все жители села выходят смотреть на молодую невесту. Желают молодым любви, благополучия. Именно здесь невеста как бы проходит первое испытание. Как она шагает с полными ведрами? Не расплескалась ли вода? Все это проходит в сопровождении музыки и обрядовых песен. В городе этот обряд мы проводим в комплексе «Национальная деревня» в Татарском подворье с целью сохранить обычаи, передавать их молодым, укреплять духовную связь поколений и эпох, показать культурную самобытность татарского народа. Для этого созданы все условия.

Килен булып төшкән көнне туй мәҗелесенә кадәр, я булмаса икенче көнне кыз көянтә-чиләк белән су алып кайтырга тиеш. Су – яшәү чыганагы. Яшҗ килен – учак хуҗабикәсе. Килен башка авылдан төшсә дә, үз авылыннан булса да, беренче мәртәбә суга үзен генә җибәрмәгәннәр. Йола буенча аны егетнең кыз туганнары озаткан. Килен аларга үзенең бүләкләрен – чиккән кулъяулыклар өләшкән. Бу йола татарлар яшәгән hәр төбәктә дә үткәрелгән.

Ак алъяпкыч таккан килен көянтәгә чиләкләр асып, яшь кияү белән парлап баралар. Аларны туйда катнашучылар гармуннар, җырлар белән озата баралар.

Яшь киленгә су юлын

Күрсәтү изге бурыч,

Туры, дөрес юлдан гына,

Килен, йөрергә тырыш.

hәр көн саен таң яктысы

Сирпеп битеңне үбәр,

Син барасы су юлына

Зөhрә йолдыз нур сибәр.

Ай бизәкле чиләкләрең

Таң суында йөзсеннәр,

“Уңган килен!”- дисеннәр.

Мөлдерәмә тулы булса

Зур бәхеткә ирешерсең,

Кабул булыр теләгең.

Килен чишмә суын чиләкләренә тутырып алганнан соң, чишмәгә көмеш (ак төстәге) акча ташлый.

Шулай ук суга баручылар “Сания апа” җырын да җырлыйлар, киленнең исемен кушып.

Сания апа суга бара

Сания апа, чиләгеңнең

Кеше сүзләренә карап,

Суны өйгә алып кайтып җиткергәч, суны беренче булып кияүнең әти-әниләре татып карый, аннан кияү үзе hәм калган кунаклар. Кайбер очракларда суны сатырга да була. Су эчкән кеше яшьләргә үзенең теләкләрен тели. Шул ук вакытта туй мәҗелесенә, килен төшерүгә багышланган йола җырлары да башкарыла.

Безнең дә бер булыр икән

Китмәскә килерең булсын,

Йөзең гел көләч булсын,

Бал да май, күмәч булсын.

Әй, ай батсын, ай батсын,

Кызарып таңнар атсын,

Тулган айдай киленне

Килен төшүгә бәйләнешле әлеге йола, әлбәттә, яшьләрнең никахларын ныгыту, киләчәк тормышларын бәхетле итү, туй көнен онытылмаслык ясау өчен үткәрелә.

Источник

Сценарий национального татарского обряда «Су буенда кичке уен»- » вечерние игры на берегу».

Муниципальное казенное образовательное учреждение «Кунашакская средняя общеобразовательная школа»

» Су буенда кичке уен «

фольклор бәйрәм үткәрү өчен сценарий.

Сценарий фольклорного праздника «Вечерние игры на берегу».

Җиһазлау ( оборудование): читән (забор), 6 чиләк, чәчкәләр, 2 саул макеты, камыш макетлары, ид ән паласы, баян, трещётки.

( “Бормалы су” көенә 3 кыз чыга- под мелодию «Бормалы су выходят три девушки)

1 кыз: Кумәк бию, уен көлке була кичке уенда.

2 кыз: Пар табышлы, эсир алыш кичке уенда була

Таныштыра, дуслаштыра яшьләрне шушы йола.

3 кыз: Жырлар, биюләр өзелмәс, шатлык өстәр гармун да.

Укенерсез килмәсәгез, кызык булачак монда!

( “Бормалы су көенә чиләкләр тотып кызлар керә)

4 кыз: Кызлар! Әйдәгез, Каринане кичке уенга чакырабыз.

5 кыз: Карина, кичке уенга чыгасыңмы?

6 кыз: (Карина тәрәзәдән карый һәм әкрен генә:)

Хәзер чыгам. ( чыга) Исәнмесез кызлар!

Кызлар: Исәнме, Карина! ( Егетләр читән артында утыралар һәм кызларны күзлиләр. Рузамиль кинәт килеп чыга, калганнар аның артыннан.)

Малайлар: А-ХА-ХА-ХА-А! ( Кызлар куркып китәләр)

1 егет: Исәнмесез, саумысыз!

Нигә кәҗә саумыйсыз.

2 егет: Әтәчегез күкәй салган

Читайте также:  Сценарий открой свое сердце книгам

Нигә чыгып алмыйсыз.

1 кыз: Әй, Әпсәлам, Әпсәләм!

Сәлам бирдем әссәлам!

Сездән безгә тиештер бит…

Барысы кызлар: Шуннан.

3 егет: Тугыз ким уннан…

Барысы кызлар: Шуннан.

4 егет: Утырган да шуган…

Барысы кызлар: Шуннан.

5 егет: Кишер белән суган..

Барысы кызлар: Шуннан?

6 егет: ( аптырап) Егетләр, ярдәм итегез әле миңа!

(Егетләр кул селтиләр. Җырларга җыеналар, бер-берсенә капма-каршы басалар.)

7 егет: Эй, егетләр,кызлар, әйдәгез әле, жырлап алыйк!

Барысы : ( торалар уртада басып, өч төркемгә бүленеп җырлыйлар.)

Анын укуы яхшы
аннан урнэк алыгыз – 2 раза

2) Бу бик яхшы жырлаучы ( запевают Акчулпанов Р. и Карачурин А.)
Анын жырлавы яхшы
аннан урнэк алыгыз
Припев.

3) Бу бик яхшы биюче ( барысы дэ бергэ)
Анын биюэ яхшы
аннан урнэк алыгыз

(кызлар белән малайлар бер беренә тыпырдашып каршы киләләр)

Барысы : Тыпыр,тыпыр, тыпырдашып

О-хо-хо, о-хо-хо! Күңел ачаек әле. ( артка китәләр)

О-хо-хо, о-хо-хо! Күңел ачаек әле.

2 егет: Егетләр биюе! ( танец юношей)

(Акчулпанов Р, Фахрутдинов А. Гилязов И.)

Булды-булды. Кызлар! Малайлар!

Без биредә бик шаулашабыз.

Әйдәгез, чишмәгә суга барабыз.

Барысы кызлар: Әйдәгез, әйдә!

Малайлар: Без дә барабыз!

Барысы кызлар: Юк, без сезне алмыйбыз!

Барысы малайлар : Барабыз!

2 кыз: Әйдәгез, чиләкләрне алаек.

( Чиләкләрен алып җырлый-җырлый биеп баралар)

(Кызлар чиләкләрен тотып горур басып торалар, Ильдар аларга елгадан су чиләкләренэ алып бирэ).

Барысы : Әйдәгез, әйдәгез.

1 егет: Нинди уен уйныйбыз?

1 кыз: ” Палас белэн уйныйбыз!

( Нигаматуллина К, Гималов Р, Сафонова В. Фархутдинов А.)

2 кыз: Ә гармунда кем остарак уйный, егетләр?

Барысы : Руслан, Руслан инде…

( Руслан гармунда уйный татар җыры яки татар биюе. Калганнар парлап «гөрләук уйныйлар»).

3 кыз: Бик күңелле монда, әйдәгез, жырлап алабыз!

( Җырлы-биюле уен. Түгәрәкләнеп басалар)

(Ильясова Виктория, Нигаматуллина Карина жырлыйлар).

5 кыз: Кызлар, егетләр! Уйнадык та, җырладык тә,

биедек тә! Әйдәгез кайтыйк инде.?

Барысы: Эй, койтасы килмий бит але!

Барысы: Ярар! Әйдәгез!

( Кайтыр юлга чыккач биеп, җырлап чыгыш якка атлыйлар))

Выберите книгу со скидкой:

Математика. Новый полный справочник школьника для подготовки к ЕГЭ

Дошкольная педагогика с основами методик воспитания и обучения. Учебник для вузов. Стандарт третьего поколения. 2-е изд.

Считаю и решаю: для детей 5-6 лет. Ч. 1, 2-е изд., испр. и перераб.

Начинаю считать: для детей 4-5 лет. Ч. 1, 2-е изд., испр. и перераб.

Считаю и решаю: для детей 5-6 лет. Ч. 2, 2-е изд., испр. и перераб.

Пишу буквы: для детей 5-6 лет. Ч. 2. 2-е изд, испр. и перераб.

Русско-английский словарик в картинках для начальной школы

ОГЭ. Литература. Новый полный справочник для подготовки к ОГЭ

ЕГЭ. Английский язык. Новый полный справочник для подготовки к ЕГЭ

Рисуем по клеточкам и точкам

ЕГЭ. Информатика. Новый полный справочник для подготовки к ЕГЭ

БОЛЕЕ 58 000 КНИГ И ШИРОКИЙ ВЫБОР КАНЦТОВАРОВ! ИНФОЛАВКА

В сценарии использованы национальные татарские веселые песни, зажигательные танцы, народные игры, которые проводились на берегу в вечернее. время.

Номер материала: ДБ-584980

Не нашли то что искали?

Вам будут интересны эти курсы:

Оставьте свой комментарий

Ответственность за разрешение любых спорных моментов, касающихся самих материалов и их содержания, берут на себя пользователи, разместившие материал на сайте. Однако редакция сайта готова оказать всяческую поддержку в решении любых вопросов, связанных с работой и содержанием сайта. Если Вы заметили, что на данном сайте незаконно используются материалы, сообщите об этом администрации сайта через форму обратной связи.

Все материалы, размещенные на сайте, созданы авторами сайта либо размещены пользователями сайта и представлены на сайте исключительно для ознакомления. Авторские права на материалы принадлежат их законным авторам. Частичное или полное копирование материалов сайта без письменного разрешения администрации сайта запрещено! Мнение редакции может не совпадать с точкой зрения авторов.

Источник

Adblock
detector